Bruxisme is het onbewust knarsen of persen van de tanden, meestal tijdens de slaap. Het wordt ook wel tandenknarsen genoemd. Bij bruxisme trekt de kaakmusculatuur zich herhaaldelijk samen zonder dat je er bewust controle over hebt. Dit zorgt voor slijtage van het tandglazuur, kaakpijn en hoofdpijn, en heeft een directe relatie met de kwaliteit van je slaap.
Wat is bruxisme?
Bruxisme is een parafunctie: een beweging van het lichaam die buiten de normale functie valt. Kauwen, bijten en slikken zijn normale functies van de kaak. Knarsen en persen zijn dat niet. Toch doen miljoenen mensen het elke nacht, zonder het zelf te weten.
Er zijn twee vormen. Slaap-bruxisme treedt op tijdens de slaap en wordt beschouwd als een slaapgerelateerde bewegingsstoornis. Waak-bruxisme treedt overdag op, vaak als reactie op stress of concentratie. In de praktijk komen beide vormen regelmatig samen voor bij dezelfde persoon.
De ernst varieert sterk. Lichte bruxisme veroorzaakt nauwelijks klachten. Ernstige gevallen leiden tot significant tandverlies, kaakgewrichtsproblemen en chronische pijn in gezicht, nek en schouders.
Oorzaken: stress, slaap en gebitsproblemen
Stress is de meest genoemde oorzaak van bruxisme. Wanneer je spanning niet loslaat voor het slapen gaan, kan de kaakmusculatuur dit compenseren door samentrekkingen tijdens de slaap. Dit is een reflex, geen bewuste keuze.
Slaapkwaliteit speelt ook een rol. Mensen met slaapapneu, een onrustige slaap of een verstoord slaapritme hebben een hogere kans op bruxisme. De relatie werkt twee kanten op: bruxisme verstoort de slaap, en een verstoorde slaap versterkt bruxisme.
Andere factoren zijn genetische aanleg, gebruik van cafeïne of alcohol voor het slapen, bepaalde medicijnen zoals antidepressiva, en een verkeerde occlusie, waarbij de tanden niet goed op elkaar passen bij het sluiten van de mond.
Symptomen herkennen
Veel mensen ontdekken dat ze knarsen via hun partner, die het geluid 's nachts hoort. Maar er zijn ook lichamelijke signalen die erop wijzen. Kennis van deze symptomen helpt je bruxisme eerder te herkennen en aan te pakken.
De meest voorkomende signalen zijn een gespannen of pijnlijke kaak in de ochtend, hoofdpijn die begint bij de slapen, gevoelige tanden zonder duidelijke tandartsreden, en zichtbare slijtage van het tandglazuur. Je tandarts ziet deze slijtage vaak als eerste.
Bij ernstig bruxisme kunnen ook het kaakgewricht, de nek en de schouders pijnlijk zijn. Sommige mensen horen een knakkend geluid bij het openen van de mond, een teken dat het kaakgewricht onder druk staat.
De relatie tussen bruxisme en snurken
Bruxisme en snurken komen vaker samen voor dan toeval zou verklaren. Beide zijn slaapgerelateerde aandoeningen waarbij de spieren in de mond- en keelregio betrokken zijn. Een verstoorde neusademhaling vergroot de kans op beiden.
Wanneer je via de mond ademt tijdens het slapen, staat de kaak losser. Dit vergroot de kans op zowel snurken als ongecontroleerde kaakbewegingen. Omgekeerd zien mensen met bruxisme vaker ook snurkklachten, wat suggereert dat er een gedeelde onderliggende oorzaak is.
Een snurkbeugel, die de onderkaak licht naar voren brengt om de luchtweg open te houden, kan bij sommige mensen ook de kaakpositie stabiliseren. Dit vermindert niet altijd bruxisme zelf, maar kan de kaakspanning 's nachts verlagen door een consistentere kaakpositie aan te houden.
Wanneer naar de tandarts of specialist?
Ga naar de tandarts als je 's ochtends regelmatig een pijnlijke kaak hebt, als je partner meldt dat je knarst, of als je tandarts bij een reguliere controle slijtage constateert. De tandarts kan een opbeetplaat aanmeten die de tanden beschermt en de kaakspanning verdeelt.
Een opbeetplaat lost de oorzaak van bruxisme niet op, maar beschermt het gebit tegen verdere slijtage. Voor de oorzaak is vaak aanvullende aanpak nodig, zoals stressmanagement, slaaphygiene verbeteren of fysiotherapie voor de kaakmusculatuur.
Bij een vermoeden van slaapapneu als onderliggende oorzaak verwijst de tandarts of huisarts je door naar een slaapkliniek. Een slaaponderzoek brengt in kaart wat er precies gebeurt tijdens de nacht en welke behandeling het meest effectief is.
Bekijk de PurelyGoods snurkbeugel voor een stabielere kaakpositie.
Share:
Snurken door neusverstopping: oorzaken en oplossingen